Je hebt het vast wel eens gemerkt: je internet loopt ineens een beetje trager, en dan zie je in je taakbeheer dat Windows Update iets aan het downloaden is.
▶Inhoudsopgave
Maar het is geen gewone update. Het is iets slimmers.
Iets dat Microsoft Leveringsoptimalisatie noemt. En ja, het kan best wat bandbreedte opeten als je niet oplet. Laten we er eens goed naar kijken.
Wat is Leveringsoptimalisatie precies?
Leveringsoptimalisatie is een functie in Windows 11 die ervoor zorgt dat updates, apps uit de Microsoft Store en zelfs sommige Microsoft 365-bestanden niet alleen vanaf de servers van Microsoft worden gedownload.
Nee, Windows haalt stukjes van de bestanden ook op van andere computers in jouw netwerk of zelfs van andere pc's op internet. Het werkt een beetje als een torrent-systeem, maar dan geheel legaal en door Microsoft zelf gebouwd. Het idee is eigenlijk best slim.
In plaats van dat elke computer in een kantoorpand los van elkaar dezelfde 2 gigabyte update downloadt vanaf Microsoft, kan de ene pc gewoon het stukje pakken die de andere al heeft. Dat bespaart bandbreedte, is sneller, en ontlast de servers van Microsoft. Win-win, toch?
Maar hier komt het addertje onder het gras: het systeem gebruikt standaard ook je eigen internetverbinding om stukjes door te sturen naar andere pc's.
En dat kan je bandbreedte behoorlijk opfretten als je niet waarschuwt.
Hoeveel bandbreedte gebruikt het echt?
Laten we het hebben over cijfers, want daar draait het om. Microsoft geeft zelf wat standaardwaarden op, en die zijn best verrassend hoog als je er niet op let.
Standaard staat Leveringsoptimalisatie zo ingesteld dat het tot 5% van je beschikbare bandbreedte mag gebruiken voor uploads naar andere pc's op internet. Klinkt misschien niet veel, maar stel je voor: je hebt een verbinding van 100 Mbps. Dan mag Windows dus 5 Mbps continu uploaden naar vreemde computers.
Als je aan het gamen bent of een videocall hebt, merk je dat best wel. En dan hebben we het nog niet eens gehad over downloads.
Voor het binnenhalen van updates via het peer-to-peer-systeem gelden andere limieten. Standaard mag Windows tot 20% van je bandbreedte gebruiken voor het downloaden van update-stukjes van andere pc's.
Bij een 100 Mbps-verbinding is dat dus 20 Mbps die niet beschikbaar is voor de rest. Maar het erger nog: als je geen limieten instelt, kunnen die percentages in de praktijk nog hoger oplopen, afhankelijk van wat Windows nodig acht. Vooral in de eerste dagen na een grote Windows-update — denk aan de jaarlijkse grote updates in oktober — kan het behoorlijk druk worden. De upload is eigenlijk het grootste punt van zorg.
Upload versus download: welke raakt er het hardst?
Downloads via Leveringsoptimalisatie zijn meestal sneller dan direct vanaf Microsoft, omdat je van meerdere bronnen tegelijk haalt. Maar de upload kant is waar je internetverbinding het meest lijdt.
Vooral bij asymmetrische verbindingen — en laten we eerlijk zijn, bij thuisinternet is de upload altijd een stuk kleiner dan de download — kan die 5% upload-limiet behoorlijk vervelend zijn. Microsoft heeft wel een optie om het beperken tot alleen je lokale netwerk. Dat betekent dat alleen andere pc's in huis of op kantoor meedelen in het systeem.
Als je thuis bent met een paar laptops en een desktop, is dat eigenlijk de ideale instelling.
Je interne netwerk is snel genoeg, en je internetverbinding blijft vrij.
Hoe pas je het aan? Zo doe je dat.
Gelukkig hoef je hier geen techneut voor te zijn. Volg onze stappen om Windows 11 leveringsoptimalisatie uit te schakelen via Instellingen → Windows Update → Geavanceerde opties → Leveringsoptimalisatie.
Daar zie je een aantal keuzemogelijkheden die echt het verschil maken. De belangrijkste instelling: kies voor "Pc's op mijn lokale netwerk" in plaats van "Pc's op internet en mijn lokale netwerk". Daarmee sluit je de deur voor verkeer naar vreemde computers op internet.
Alleen je eigen apparaten mogen meespelen. Daarnaast kun je onder Geavanceerde opties ook harde bandbreedtelimieten instellen.
Je kunt een absoluut maximum in Mbps aangeven, of een percentage van je gemeten bandbreedte.
Microsoft raadt aan om voor uploads een limiet te stellen van 5 Mbps of lager als je een standaard thuisverbinding hebt. Voor downloads mag dat hoger, bijvoorbeeld 20 Mbps, zodat updates sneller binnenkomen zonder allet te verstikken. Er is ook een handige optie om een maandelijkse uploadlimiet in gigabytes in te stellen. Standaard staat die op 20 GB per maand, maar je kunt hem omlaag brengen tot 5 GB als je een datalimiet hebt. Handig voor mensen met een mobiel internetabonnement of een abonnement met een datacap.
Wanneet moet je het gewoon uitzetten?
Als je een pc hebt die altijd aan staat en nooit zware taken uitvoert, dan is Leveringsoptimalisatie eigenlijk best handig.
Het helpt andere mensen, en je eigen updates komen sneller binnen. Maar als je een gamer bent, veel videobelt, of gewoon een krappe internetverbinding hebt: zet de upload naar internet gewoon uit. Je merkt er direct verschil in. Op kantoor of in scholen is het verstandig om Leveringsoptimalisatie alleen op het lokale netwerk te laten werken via Groepsbeleid.
Zo profiteren alle pc's van elkaar zonder dat de kostbare internetverbinding van de organisatie wordt opgeëist door peer-to-peer-verkeer. Kortom: Leveringsoptimalisatie is een slimme technologie die vaak onzichtbaar op de achtergrond draait.
Maar als je niet waarschuwt, eet het stilletjes je bandbreedte op. Een paar minuten instellen, en je hebt er een sneller, rustiger internet aan over.
Dat is toch een deal waar je niet nee tegen zegt?